news-details
Ekonomija

Maksimalno produžiti sezonu i pripremiti se za ljetovanje ,,na distanci“

Izvor: Pobjeda

Autor: Nada Kovačević

 Uticaj dešavanja u svijetu na crnogorsku ekonomiju se osjeća, a trenutno je najpogođeniji jedan od ključnih sektora – turizam, koji sa srodnim uslugama, čini skoro 25 odsto bruto-društvenog proizvoda države i posljednjih godina donosi više od milijardu eura prihoda. Nakon završetka pandemije i pobjede nad korona virusom kada profunkcioniše saobraćaj na globalnom nivou, i kada se turistički konzumenti budu fokusirali na putovanja tek tada trebamo pažljivo sagledati situaciju i posvetiti se individualnim i ,,last minute“ gostima, ali i gostima iz regiona, zbog najveće prijemčivosti u smislu drumskog putničkog saobraćaja.

Profesor na budvanskom Fakultetu za biznis i turizam iz oblasti upravljanja krizom i rizikom, finansijama, održivim turizmom i benchmarkingom, prof. dr Ivo Županović kazao je za Pobjedu da je alarmantna situacija u čitavom svijetu, koja se ne može posmatrati samo iz ugla Crne Gore i jedne turističke sezone. Smatra da situaciju treba pratiti na dnevnom nivou i ekspresno ragovati.

Prognoze

- Treba podsjetiti da prognoze mnogih reputabilnih institucija, poput OECD-a prognoziraju značajan negativan uticaj pandemije kovid-19 na nivou globalne ekonomije, ali i ekonomija svih kontinenata. Naravno, finalni scenario niko ne može do kraja predvidjeti, jer zavisi od termina konačnog usporavanja pandemije i stoga se na nivou negativnog uticaja na svjetski BDP-a te prognoze OECD-a početkom marta po NIGEM makroekonomskom modelu kreću od 0,5 do 1,5 odsto - kazao je Županović dodajući da neke prognoze ukazuju i na još drastičniji negativni efekat na ukupnu svjetsku ekonomiju.

Navodi podatke da bi u zavisnosti od spreda pandemije, McKinsey u projekciji od 13. aprila 2020. godine prognozira pad svjetskog GDP od 1,5 do 4,4 odsto, a u Eurozoni od 4,4 do 9,7 odsto.

- ICAO (organizacija međunarodnog civilnog vazduhoplovstva), u optimističkom scenariju, po kojem bi smirivanje pandemije na globalnom nivou krajem maja, za devet mjeseci 2020. godine, predviđa pad broja putnika od 41 do 56 odsto na globalnom nivou, odnosno 160 do 218 milijardi dolara kada su u pitanju prihodi. UNWTO (Svjetska turistička organizacija) u svom istraživanju od 24. marta 2020. godine procjenjuje da bi ovoj godini globalni turistički dolasci mogli pasti između 20 do 30 odsto, što značajno odstupa od predikcija predviđenog rasta od 3 do 4 odsto početkom januara 2020. godine - navodi Županović.

To bi, kaže, moglo prerasti u gubitak od 30 do 50 milijardi američkih dolara potrošnje od strane međunarodnih posjetilaca, odnosno međunarodnih primitaka od turizma.

- U izvještaj od 17. aprila, UNWTO navodi da čak 96 odsto zemalja u svijetu je uvelo potpune restrikcije, kada su putovanja u pitanju, a u Evropi 93 odsto. UNWTO naglašava da prema bilo kojoj procjeni treba postupati oprezno zbog nestabilnog i neizvjesnog razvoja događaja u kontekstu trajanja pandemije, koji bi mogao dovesti do daljnjih revizija projekcija. MMF procjenjuje negativni impakt na globalni GDP od tri odsto, ali sa značajnim rastom od 5,8 odsto u odnosu na 2021. godinu - kaže Županović dodajući da prognoze negativnog impakta na GDP zapadnoevropskih zemalja se kreću negdje u rasponu od minus 6,5 do minus 9,1 odsto što takođe treba da sagledamo u smislu buduće potrošnje turističkih konzumenata.

Ističe takođe da treba da sagledamo i procjenu MMF-a kada je Crna Gora u pitanju, gdje je predviđen pad GDP-a od 9 odsto, ali i projektovani rast od 6,5 odsto u 2021.godini.

Uticaji

- Mislim da navedeno dovoljno ukazuje da je uticaje nemoguće, rekao bih i možda nedovoljno ozbiljno prognozirati na nivou jedne grane i jedne destinacije u ovom trenutku. Kao profesor upravljanja krizom i rizikom, naglašavam da dodatno treba sagledati efekat skepse kada su u pitanju putovanja kod turističkih konzumenata koji proizvodi ovakva situacija, ali ću napomenuti i koje su reperkusije bile u prethodnom periodu kada su slične epidemije u pitanju - kaže Županović.

Navodi podatak da MMGY, jedna od najvećih globalnih agencija za integralne komunikacije u hospitaliti industriji, ukazuje da potencijalni turisti počinju da razmišljaju o putovanju 45 do 90 dana od vrhunca epidemije na određenom emitivnom tržištu.